Gdy w Czechach i na Morawach pojawia się hasło „svatý Martin”, wiadomo, że winobranie dobiegło końca, a w piwnicach leży już pierwsze młode wino. 11 listopada to dzień, w którym winiarze otwierają butelki oznaczone znakiem svatomartinské víno, a restauracje zaczynają serwować tradycyjną pieczoną gęś. Jeśli planujecie wyjazd na Morawy jesienią, to jeden z najlepszych momentów, by połączyć degustację z obiadem w lokalnym stylu.
Czym jest svatomartinské víno?
To nie jest po prostu „młode wino”. Svatomartinské to znak jakości stworzony przez czeski Fundusz Winiarski (Vinařský fond) w 2005 roku. Według informacji funduszu rocznie sprzedaje się około dwóch milionów butelek. Na etykiecie i na kapslu lub zakrętce znajduje się logo św. Marcina na koniu.
Marka dopuszcza wyłącznie odmiany wczesne. Wśród białych są to Müller Thurgau, Veltlínské červené rané i Muškát moravský, a wśród czerwonych oraz różowych Modrý Portugal, Svatovavřinecké i Zweigeltrebe (ta ostatnia w wersji różowej, czyli klaret). Dzięki temu wina są świeże, owocowe i aromatyczne, w odróżnieniu od bardziej dojrzałych win z późnych zbiorów.
Rocznik 2026: mniej butelek
Tegoroczne zbiory były słabsze z powodu suszy, dlatego na rynek trafi mniej wina niż w poprzednich latach. Według wstępnych danych z końca października będzie to około 1,5 mln butelek – mniej więcej o jedną piątą mniej niż rok temu – z 67 winiarni. Znak przyznaje Vinařský fond po ocenie w Valticach, a próg punktowy podniesiono do 82 ze 100. Winiarze zapowiadają szczególnie udane czerwone wina; białe mogą mieć nieco niższą kwasowość. Jeśli zależy Wam na konkretnej butelce, nie odkładajcie zakupu na ostatnią chwilę. Ostateczne liczby opublikuje Vinařský fond.
Kiedy kupić pierwsze butelki w 2026 roku?
W 2026 roku 11 listopada wypada w środę, więc butelki ze znakiem Svatomartinské trafią do sprzedaży właśnie tego dnia – nie wcześniej. Dotyczy to także sklepów internetowych. Młode wina z rocznika 2026 pojawiły się w sklepach już pod koniec października, ale nie mogą nosić nazwy Svatomartinské ani logo świętego Marcina. Gdyby 11 listopada przypadał od soboty do wtorku, sprzedaż ruszałaby w poprzedni piątek – w tym roku ta zasada nie ma zastosowania. Jeśli chcecie być przy „pierwszym otwarciu”, jedźcie w środę 11 listopada. Główny sezon trwa od listopada do Bożego Narodzenia, a wino zachowuje świeżość nawet do wiosny.
Gdzie świętować w 2026 roku – potwierdzone terminy
Brno, środa 11 listopada – 21. Svatomartinský košt na náměstí Svobody. Od 11:00 święty Marcin na białym koniu otwiera butelkę, w programie pochód przez centrum, cimbałowa muzyka i degustacja około 100 win; impreza trwa do wieczora. Wstęp 80 Kč (kieliszek, katalog i czip), próbka wina 15 Kč. Ceny z kudyznudy.cz – sprawdźcie przed wyjazdem.
Valtice, środa 11 listopada, 11:11 – toast na náměstí Svobody (wstęp wolny, poświęcenie win) oraz degustacja młodych win w Vinařské stodole. Zwiedzanie piwnic jest płatne.
Mikulov, sobota 7 listopada – Svatomartinské otevřené sklepy: 13 winiarni otwartych w godz. 10:00–19:00. Listę uczestników podaje organizator.
Mikulov, 11–15 listopada – Svatomartinský Mikulov: jarmark na rynku, gęsina i wino w restauracjach, zajęcia dla rodzin, pochód lampionów i otwarte piwnice. Start 11 listopada ok. 14:00, koniec 15 listopada ok. 19:00; godziny poszczególnych punktów organizator jeszcze nie podał.
Znojmo, piątek 13 listopada – Slavnosti Svatomartinského a mladého vína na Masarykově náměstí, 11:00–20:00, wstęp wolny. O 11:00 poświęcenie win, potem cimbałowa muzyka, 14 winiarni i dwa pochody świętego Marcina (16:00 i 17:00).
Valtice, sobota 14 listopada – poświęcenie win w Španělskej konírně (15–19, wstęp 350 Kč), wieczór w Valtickim Podzemí od 18:00 i zabawa w Vinařské stodole do późna.
Hustopeče i Bzenec, sobota 14 listopada – przyjazd świętego Marcina na koniu, jarmark, pieczona gęś i otwarte piwnice (Hustopeče od 14:00); Bzenec od 13:00.
Wszystkie godziny i ceny pochodzą z zapowiedzi organizatorów i portali turystycznych – tuż przed wyjazdem warto je potwierdzić na stronach wydarzeń.
Gęś na św. Marcina – tradycja na talerzu
Do młodego wina pasuje svatomartinská husa: pieczona gęś, zwykle podawana z czerwoną kapustą i knedlikami lub plackami ziemniaczanymi. Czeskie media podkreślają, że stoliki na te dni rezerwuje się z dużym wyprzedzeniem, czasem na wiele tygodni. Jeśli chcecie zjeść gęś w okolicach 11 listopada, zarezerwujcie stolik wcześniej, zwłaszcza w Brnie, Mikulovie, Znojmie i w winiarskich miejscowościach.
Gęsi dostępne są także w okresie przed samym świętem i po nim, ponieważ wiele restauracji wprowadza specjalne menu na kilka tygodni. Ceny porcji bywają zróżnicowane, więc nie podajemy tu widełek, które mogłyby szybko się zdezaktualizować. Najlepiej sprawdzić menu konkretnej restauracji.
Gdzie jechać na św. Marcina?
Brno – największe miejskie świętowanie, z ceremonią na placu Svobody. Zobacz też nasz pomysł na weekend w Brnie.
Mikulov i okolice Pálavy – winiarskie miasteczko z piwnicami, w którym świętowanie zwykle wiąże się z winobraniem. Plan dnia znajdziecie w artykule o całodniowej wycieczce po Mikulovie.
Znojmo – region znojemski słynie z białych win. Więcej w propozycji na jednodniową wycieczkę do Znojma.
Lednice i Valtice – po obiedzie można spacerować po parku i zajrzeć do piwnic. Sprawdźcie plan na dzień w Lednicach.
Burčák, svatomartinské i wino po prostu
Jeśli ciekawi was różnica między burčákiem a svatomartinským, wyjaśniamy ją w tekście Burčák na Morawach – młode wino, które pije się tylko jesienią. Burčák to napój w trakcie fermentacji, dostępny przez krótki czas wczesną jesienią, a svatomartinské to już gotowe, zabutelkowane wino, które kupicie i przywieziecie do domu. Pełny kalendarz imprez winiarskich jest w artykule Morawy jesienią 2026.
Wskazówki praktyczne
Zarezerwujcie stolik na gęś z wyprzedzeniem, szczególnie w weekendy listopada.
Szukajcie butelek z logo św. Marcina na koniu – to gwarancja, że wino spełnia kryteria marki.
Pijcie je młode. Wino jest świeże i owocowe, a nie przeznaczone do długiego leżakowania.
Jeśli prowadzicie auto, rozważcie pociąg lub nocleg na miejscu. Na Morawach obowiązuje zakaz prowadzenia po spożyciu alkoholu.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy zaczyna się sprzedaż svatomartinského vína w 2026 roku?
Od środy 11 listopada. Ponieważ w 2026 roku to środa, sprzedaż może rozpocząć się dopiero tego dnia – także w sklepach internetowych.
Czym svatomartinské różni się od burčáku?
Burčák to częściowo sfermentowany moszcz, sprzedawany krótko wczesną jesienią. Svatomartinské to gotowe młode wino z wczesnych odmian, sprzedawane pod wspólnym znakiem od połowy listopada.
Jakie odmiany wchodzą w skład svatomartinského vína?
Białe: Müller Thurgau, Veltlínské červené rané, Muškát moravský. Czerwone: Modrý Portugal, Svatovavřinecké. Różowe: Modrý Portugal, Zweigeltrebe, Svatovavřinecké.
Czy mogę przywieźć svatomartinské do Polski?
Tak, w ramach przepisów dotyczących przewozu alkoholu na własny użytek w Unii Europejskiej. Przed wyjazdem sprawdźcie aktualne limity i zasady.
Czy młode wino sprzed 11 listopada to to samo?
Nie. Młode wino może trafić do sprzedaży wcześniej, ale bez nazwy Svatomartinské i bez logo świętego Marcina.
Czy w tym roku jest mniej wina?
Tak. Według wstępnych danych na rynek trafi około 1,5 mln butelek, czyli mniej niż w poprzednich latach.


