Na Placu Wolności w Valticach, tuż przed fasadą kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wznosi się smukła, biała Kolumna Maryjna – jeden z najstarszych i najcenniejszych zabytków rzeźby barokowej w mieście. Choć na pierwszy rzut oka wygląda jak typowy element barokowego wystroju rynku, jej historia sięga dramatycznego okresu epidemii dżumy, które nawiedzały region w XVII wieku.
Historia kolumny
Kolumnę wzniesiono w latach 1680–1690 z inicjatywy księcia Karola Eusebiusza z Liechtensteinu, jako wotum dziękczynne i zarazem prośbę o ochronę mieszkańców przed kolejnymi falami epidemii dżumy, które w XVII wieku wielokrotnie nawiedzały ziemie czeskie i morawskie. Autorem rzeźby jest wiedeński artysta Mathias Gunst, który stworzył kompozycję typową dla tego rodzaju monumentów wotywnych, zwanych też kolumnami morowymi. Na szczycie kolumny umieszczono figurę Marii Niepokalanej, a u jej podstawy cztery postacie świętych tradycyjnie wzywanych w modlitwach przeciw zarazie – świętego Sebastiana, świętego Rocha, świętego Ignacego oraz świętego Karola Boromeusza. Co ciekawe, obecność na kolumnie świętego Rocha, patrona chroniącego przed epidemiami, jest jednym z niewielu bezpośrednich śladów jego kultu w samych Valticach, choć w mieście nie zachowała się odrębna kaplica pod jego wezwaniem. Wczesnobarokowa forma kolumny, z charakterystyczną białą kolorystyką kamienia, harmonizuje z otaczającą ją zabudową rynku i fasadą pobliskiego kościoła.
Co można zobaczyć
Figura Marii Niepokalanej
Zwieńczenie kolumny stanowi rzeźba Marii Niepokalanej, ukazanej w typowej dla ikonografii barokowej pozie, z rękami złożonymi w geście modlitewnym. Postać ta symbolizuje wstawiennictwo i ochronę, jakiej mieszkańcy Valtic szukali w obliczu epidemii.
Cztery figury świętych patronów
U podstawy kolumny umieszczono cztery rzeźby przedstawiające świętych Sebastiana, Rocha, Ignacego i Karola Boromeusza – wszyscy oni w tradycji katolickiej wzywani byli jako orędownicy w czasach zarazy, co czyni tę kolumnę spójnym, symbolicznym programem ikonograficznym.
Detale kamieniarskie i cokół
Warto przyjrzeć się z bliska bogato zdobionemu cokołowi kolumny, na którym rzeźbiarz umieścił dodatkowe elementy dekoracyjne typowe dla wczesnego baroku. Całość, choć skromniejsza niż wielkie kolumny morowe w Wiedniu czy Pradze, stanowi dopracowany przykład sztuki sakralnej epoki.
Jak zwiedzać?
Kolumna Maryjna, jako element przestrzeni publicznej, dostępna jest do oglądania przez całą dobę i bezpłatnie, co czyni ją naturalnym punktem programu każdego spaceru po rynku. Najlepsze warunki do fotografowania panują w godzinach porannych oraz późnym popołudniem, gdy światło korzystnie podkreśla detale rzeźbiarskie. Ponieważ kolumna znajduje się na otwartym placu, warto połączyć jej odwiedziny z wizytą w pobliskim kościele oraz spacerem wzdłuż okolicznych kamienic, tworząc jedną, spójną trasę zwiedzania centrum Valtic.
Jak dojechać?
Kolumna stoi w samym centrum Valtic, na Placu Wolności, w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i zaledwie kilka minut spacerem od zamku. Dojazd samochodem prowadzi do jednego z pobliskich parkingów publicznych, a osoby korzystające z transportu publicznego mogą dotrzeć pociągiem do Břeclavi, a stamtąd autobusem bezpośrednio do centrum miasta.
Podsumowanie – barokowe wotum przeciw zarazie
Kolumna Maryjna na Placu Wolności to niewielki, lecz wymowny zabytek, przypominający o czasach, gdy epidemie dżumy były realnym zagrożeniem dla mieszkańców Valtic. Elegancka forma rzeźbiarska i symboliczny program ikonograficzny sprawiają, że warto poświęcić jej chwilę uwagi podczas spaceru po rynku.
FAQ
Kiedy powstała Kolumna Maryjna w Valticach?
Kolumnę wzniesiono w latach 1680–1690 z inicjatywy księcia Karola Eusebiusza z Liechtensteinu.
Jakich świętych przedstawiają rzeźby u podstawy kolumny?
U podstawy kolumny znajdują się figury świętego Sebastiana, świętego Rocha, świętego Ignacego oraz świętego Karola Boromeusza – wszyscy tradycyjnie wzywani jako patroni chroniący przed zarazą.
Dlaczego kolumnę wzniesiono właśnie w tym miejscu?
Kolumnę postawiono na głównym rynku, przed kościołem parafialnym, jako wotum dziękczynne i publiczną modlitwę o ochronę mieszkańców przed epidemiami dżumy nękającymi region w XVII wieku.
Bibliografia
- Historia i opis kolumny: Turistika.cz
- Kolumna Maryjna – katalog zabytków: Drobné památky
- Informacje o zabytkach Valtic: Průvodce Pálavou
